DOSTOYEVSKİ MEKTUPLARI // 11 Haziran 1870

Kategoriler:

Nikolay Nikolayeviç Stkaçhov’a
Dresden 11, Haziran 1870
(Mektubun bağında Dostoyevski, «Büyük bir Günahkârın Hayat Hikâyesi» adındaki eseri, Kaçpirev’e teklif ettiğini ve onun bunu kabul etmediğini belirterek şikâyetlerde bulunur.)
Tesadüfen Viestnık Europi (Avrupa gazetesi)’nin geçen yıl çıkan bütün sayıları elime geçti ve hepsini baştan aşağı okudum. Gerçekten çok şaşırdım. Nasıl olur da, böylesine inanılmayacak kadar alelade bir dergi (Bu ancak Bulgar’ların çıkardığı Kuzey Arısı dergisi ile kıyaslanabilir) bizde böylesine rağbet görür (ikinci baskısı, 6000 adet) Bunun tek sebebi, işlerini bilmelerinden ileri geliyor. Nasıl da marifetli bir şekilde halkın sevdiği sesi aparmışlar! Liberalizm’in son derece tatsız, yavan bir örneği. Elbette. Biz zaten böyle şeylerden hoşlanırız. Ama dergi her şeyden evvel iyi idare ediliyor, bunu kabul etmek lâzım. Her ay günü gününe çıktığı gibi değişik yazarları da var. Diğer yazılar arasında Turgenev’in kaleme aldığı «Tropmann’ın îdamı»nı da okudum. Senin fikirlerin çok değişik olabilir belki Nikolay Nikolayeviç ama, bu gösteriş budalası, bayağı ve merhamet uyandıran yazı, benî kızgınlıktan çılgına döndürdü. Neden devamlı olarak, bir idamı seyretmeye gittiği için, çok yanlış bir iş yaptığını söyleyip duruyor? Bu onun için sadece acıklı bir olaysa elbette ki çok yanlış bir iş yapmış. Ama insan oğlunun, dünya üzerinde olan herhangi bir olay karşısında başını çevirip, bunu görmemezlikten gelmeye kesinlikle hakkı yoktur. Homo sum, et nihil Jumani.. Hele son dakikada, başka tarafa dönerek, idamı görmekten kaçınması ne kadar komik. «Bakın efendiler ben nasıl ince bir terbiye ile yetiştim ki, böyle bir sahneyi görmeye dayanamıyorum! Tepeden tırnağa kadar, kendi kendine ihanet ediyor. Bütün bu yazıdan insanın çıkardığı sonuç, onun; mesele birinin kafasının kesilmesi bile olsa; korkunç derecede kendisini ve kafasının huzurunu düşündüğüdür, içine tüküreyim böyle işin. İnsanlar midemi bulandırmaya başladılar. Sevgili Nikolay Nikolayeviç, sen onu övecek ne yalarsan yaz, bence Turgenev, işi bitmiş Rus yazarlarının en bitmişidir. Lütfen kızma bana...